Mùa Cốm Mới - Mùa Yêu thương, Hò hẹn Lứa đôi

Thảo luận trong 'Ẩm thực' bắt đầu bởi Đinh Danh Vùng, 15/10/17.

  1. Đinh Danh Vùng Moderator

    Ngày tham gia:
    17/12/12
    Số bài viết:
    136

    [IMG]
    Cốm làng Vòng (ảnh nguồn Internet )

    Đã quá nửa mùa thu, những cơn mưa ngớt dần, gió heo may đầu mùa mát dịu tràn về; người ta lại nhớ đến mùi hương thơm quyến rũ của Cốm Mới. Mùa Cốm Mới về rồi đấy, mùa của Yêu thương, của Hò hẹn, của Cưới Hỏi hạnh phúc lứa đôi … Mùa Cốm Mới đã về, lễ Ăn hỏi của người Hà Nội, sẽ không thiếu tráp lễ bánh Cốm làng Vòng…Và người Hà Thành ở nhà, sẽ không quên gửi cho người thân phương xa món quà Cốm Mới quê nhà….

    [IMG]
    Đồng lúa quê tôi - ảnh Đinh Danh Vùng

    Cốm nếp là đặc sản ẩm thực Văn hóa Lúa nước, nhiều vùng miền trong cả nước làm ra món Cốm này. Quê tôi, làng Đún Ngoại xã Chi Lăng, Hưng Hà, cũng có nghề làm Cốm nếp. Ngày xưa, cứ vào vụ Cốm Mới, mọi người lại bận rộn, người ra đồng gặt lúa, người ở nhà dùng bát sành để chải tuốt lúa, vì bông lúa nếp rất dai, rơm được phơi khô để sau bện chổi; người khỏe hơn thì rang thóc, giã cốm; phụ nữ đi bán cốm chợ xa, bán ở các lễ hội trong vùng… Trong làng ngoài xóm dậy mùi thơm của thóc nếp rang, của Cốm Mới; tiếng chày giã cốm thình thịch, thình thịch... tiếng gần, tiếng xa, vang vọng khắp thôn làng... Đám trẻ con chúng tôi cũng đi mót những bông lúa nếp còn sót lại ngoài đồng, rồi cùng nhau hỉ hả cũng rang, cũng giã làm cốm, thích thú chia nhau thưởng thức sản phẩm cốm do mình là ra ..

    Nhưng có lẽ, không ở đâu có được Cốm nếp thơm ngon như Cốm làng Vòng, Hà Nội. Ngày nay, làng Vòng đã là Nội đô, nhưng người dân làng Vòng xưa, vẫn lưu luyến giữ nghề làm Cốm truyền thống, để lưu giữ mãi câu ca dao:
    Cốm Vòng, gạo tám Mễ Trì.
    Tương Bần, Húng Láng còn gì ngon hơn…
    [IMG]
    Cổng làng Cốm Vòng ngày nay (ảnh nguồn Internet )

    Làm Cốm có hai vụ: Vụ chiêm và vụ mùa, nhưng cốm nếp vụ mùa ngon hơn. Nguyên liệu làm Cốm từ thóc nếp non, như nếp cái hoa vàng, nếp quýt, nếp cốm..... Nhưng cốm thơm ngon nhất vẫn là Cốm làm từ nguyên liệu nếp Cái hoa vàng. Khi những bông lúa nếp đã khum ngọn buông câu, lá còn xanh nguyên; hạt đã đặc sữa, đuôi bông mới chỉ hoe vàng, người ta phải chọn những bông lúa nếp không được quá non, cũng không quá già rồi mới gặt lúa về, tuốt lấy hạt, sàng sẩy, đãi bỏ những hạt thóc nép.

    Những hạt thóc nếp mẩy được cho vào chảo găng đúc để rang, bếp rang phải đều lửa, khi rang phải luôn đảo khắp cho thóc chín đều. Khoảng gần nửa giờ, người rang biết được mẻ thóc rang đã chín. Thóc rang xong phải cho vào cối đá giã ngay, cốm mới dẻo, mới ngon. Khi giã cốm, người giã phải giã đều tay, hạt cốm sẽ mỏng và đều. Khi giã thấy có trấu thì xúc ra, sảy bỏ vỏ trấu rồi lại giã tiếp… Cứ như thế, khoảng bẩy lần giã là được mẻ Cốm Mới.

    Trong mỗi mẻ cốm, người ta lại phân ra thành nhiều loại cốm có chất lượng khác nhau, như: Cốm Me là loại cốm mầm, mỏng tang chỉ nhỉnh hơn lá me, loại cốm này rất ít, chỉ giành cho chủ nhà thưởng thức - Cốm Rón là cốm gồm những hạt thóc nếp quá non, khi giã hạt cốm dẻo vón lại với nhau thành từng hạt, như hạt ngô, hạt đỗ, cốm này cũng rất ít; cuối mùa gặt, thóc nếp đã già sẽ không còn Cốm Rón nữa - Còn lại, số lượng lớn là Cốm loại 1, Cốm Non, là loại Cốm hạt mỏng, xanh đều, thường thấy bán ngoài chợ.

    [IMG]
    Ô Quang Chưởng Hà Nội xưa (ảnh nguồn Internet )

    Cốm làng Vòng từ xa xưa đã là thứ quà đặc sản của người Hà Nội, được mọi người dân Hà Thành yêu thích. Các bà, các cô bán cốm thường ăn mặc giản dị theo lối chân quê, đầu đội nón lá, đòn gánh đôi quang, đôi thúng đựng cốm, với chiếc mẹt, bó rơm nếp mới xanh nguyên, cùng vài xấp lá sen, lá dong để gói cốm.... Cốm được gói trong lá sen hay lá dong xanh, sẽ giữ cho cốm tươi lâu, thơm ngon... Gói cốm được buộc bằng sợi rơm nếp xanh mới tinh khôi, như gói cả hương vị trời thu của Hà Nội trong gói cốm nhỏ xinh xinh.

    Cốm Mới là thứ đầu mùa, người ta mua về thắp hương cúng gia tiên; sau làm quà để thưởng thức hương vị, để ăn chơi, không ăn lấy thích, lấy no. Vì vậy, người ta chỉ nhẹ nhàng nhón tay thư thả bốc từng dúm cốm nho nhỏ đựng trong lá sen, rồi chậm rãi nhai, để cảm nhận được hương vị ngọt thơm của lúa nếp non, của hương sen ngan ngát, để thấy tiết trời cuối thu se lạnh tràn về, để dư vị của Cốm Mới cứ quấn quýt tan dần nơi đầu lưỡi.

    [IMG]
    Như cốm với hồng (ảnh nguồn Internet )
    [IMG]
    Tráp bánh cốm trong lễ ăn hỏi (ảnh nguồn Internet )

    Người Hà Nội tinh tế trong cách ăn, cách thưởng thức Cốm; Cốm được ăn kèm với hồng chín ngọt lịm, cả hai thứ ấy đều là đặc sản quý, mùi vị hòa quyện vào nhau, được ví như tình yêu nam nữ keo sơn bền chặt như “Cốm với Hồng”, như câu ca dao xưa: “Gắng công kén được cốm Vòng / Kén hồng Bạch Hạc cho lòng em vui...”. Cốm còn được ăn với chuối tiêu trứng cuốc cuối thu... Cốm được dùng kèm khi uống trà sen...Từ Cốm nếp, người ta chế biến ra nhiều món đặc sản khác nhau, như Bánh cốm, Chả cốm, Chè cốm, Xôi cốm, Cốm xào, Kem cốm…Rồi Thịt hấp cốm, Đậu phụ tẩm Cốm chiên giòn, Tôm bọc Cốm chiên xù… Họ chế biến ra mấy chục món về Cốm khác nhau, món nào cũng thanh tao, tinh tế...

    [IMG]
    Hoa sữa Hà Nội (ảnh nguồn Internet )

    Trong tiết trời cuối thu Hà Nội, gió heo may se lạnh xào xạc tràn về, mang theo mùi hương hoa sữa nồng nàn trong gió, ngồi cùng bạn tâm giao, thưởng thức đĩa Cốm làng Vòng, nhâm nhi ấm trà Thái ướp sen, đàm đạo việc đời việc họ; vẳng nghe đâu đây, tiếng hát trong trẻo của cô gái bên nhà hàng phố: “Hà Nội mùa thu, mùa thu Hà Nội, mùa hoa sữa về thơm từng cơn gió. Mùa cốm xanh về thơm bàn tay nhỏ cốm sữa vỉa hè thơm bước chân qua…”. Ôi thư thái thanh nhàn quá, những điều giản dị trong cuộc sống, hạnh phúc gì hơn !

    Hà Nôi, những ngày cuối Thu 2017

    Đinh Danh Vùng

Chia sẻ trang này